Đa dạng sinh học biển Việt Nam: hiện trạng, thách thức và giải pháp bảo tồn

Abstract

Bài báo tổng quan này được thực hiện nhằm phân tích các bằng chứng khoa học về tình trạng suy thoái đa dạng sinh học biển tại Việt Nam, thảo luận các nguyên nhân chính ở quy mô toàn cầu và khu vực, đồng thời đề xuất một khuôn khổ giải pháp tích hợp cho quản lý bền vững. Thông qua phương pháp tổng hợp tài liệu hệ thống từ các cơ sở dữ liệu học thuật quốc tế (Web of Science, Scopus) và trong nước, kết hợp với phân tích các báo cáo hiện trạng, xác định các áp lực chồng chéo lên hệ sinh thái biển Việt Nam. Kết quả cho thấy, bên cạnh các mối đe dọa toàn cầu như ô nhiễm vi nhựa, axit hóa đại dương và khai thác quá mức, các áp lực như mất rừng ngập mặn (giảm 50% diện tích ở Cà Mau) và suy thoái rạn san hô (mất 80% độ phủ tại Nha Trang) đang gây thiệt hại kinh tế ước tính 3-5% GDP hàng năm. Trên cơ sở đó, bài báo thảo luận về một lộ trình chính sách dựa trên ba nội dung: (1) áp dụng các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn trong quản lý biển; (2) tích hợp công nghệ 4.0 (vệ tinh, AI) vào giám sát; (3) thúc đẩy mô hình đồng quản lý dựa vào cộng đồng. Bài báo này phát hiện rằng việc chuyển đổi sang mô hình quản trị đa dạng sinh học biển tích hợp và dựa trên công nghệ không chỉ là một lựa chọn chiến lược mà là một yêu cầu cấp thiết để Việt Nam biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.